Tiêu đề gốc: Trump đã chính thức thua trong cuộc chiến ở Iran và sự sụp đổ năng lượng lớn năm 2026 đang đến.
Tác giả gốc: Dean Blundell
Biên soạn bởi: Peggy

Lưu ý của biên tập viên: Khi một hoạt động quân sự ban đầu được coi là một "chiến thắng nhanh chóng" đã phát triển thành một sự phong tỏa lâu dài ở eo biển Hormuz, giá năng lượng toàn cầu tăng và các quốc gia bắt đầu phân chia nhiên liệu và giải phóng kho dự trữ chiến lược, hậu quả của nó là chiến tranh không còn diễn ra trên chiến trường nữa mà đã đi vào hệ thống cơ bản của nền kinh tế toàn cầu.

Bài viết này sử dụng bài viết của Robert Kagan trên tờ The Atlantic Monthly làm điểm khởi đầu để chỉ ra một bước ngoặt mang tính biểu tượng: những người từ lâu đã đưa ra lời biện minh chiến lược cho sự can thiệp quân sự của Mỹ trong quá khứ giờ đây phải thừa nhận rằng những gì Mỹ gặp phải trong vấn đề Iran không phải là một thất bại cục bộ, mà là một thất bại chiến lược sâu sắc hơn. Điều tác giả thực sự muốn thảo luận không chỉ là liệu Hoa Kỳ có chiến thắng trong cuộc chiến hay không, mà là liệu Hoa Kỳ có còn khả năng bảo vệ an ninh năng lượng toàn cầu, trật tự vùng Vịnh và hệ thống liên minh hay không.

Điều đáng được chú ý hơn không phải là liệu eo biển Hormuz có được mở cửa trở lại trong thời gian ngắn hay không, mà là cấu trúc niềm tin toàn cầu được hình thành xung quanh eo biển này đã được viết lại. Trong quá khứ, Mỹ duy trì “tự do hàng hải” bằng các cam kết về sức mạnh hải quân và an ninh; Hiện tại, tác giả tin rằng cơ chế này đang được thay thế bằng một “hệ thống cấp phép” mới và quyền cấp phép đang chuyển sang Tehran. Các quốc gia vùng Vịnh bắt đầu tính toán lại mối quan hệ của họ với Iran, các đồng minh bắt đầu đặt câu hỏi về tính hiệu quả của các cam kết của Mỹ, và các nhà nhập khẩu năng lượng phản ứng với thực tế mới thông qua việc phân bổ, dự trữ, thay thế nhập khẩu và kiểm soát giá cả.

Sự sắc sảo của bài viết nằm ở chỗ hiểu về thất bại quân sự, khủng hoảng năng lượng và lừa dối chính trị trong nước trên cùng một chuỗi: chiến tranh không phải là một sự kiện biệt lập, mà là kết quả tích lũy của nhiều năm kiêu ngạo về mặt chiến lược, những đánh giá sai lầm về chính sách và các hoạt động chính trị. Khi các nhà hoạch định chính sách coi chiến tranh như một câu chuyện chiến thắng trên truyền hình, chi phí thực sự sẽ do những người xếp hàng tại trạm xăng, các doanh nghiệp nhỏ sử dụng dầu diesel để vận chuyển, hệ thống lương thực tăng giá do giá phân bón và tất cả những người dân bình thường có cuộc sống phụ thuộc vào chuỗi cung ứng toàn cầu phải gánh chịu.

Khi Hoa Kỳ không thể mở lại huyết mạch năng lượng mà nước này đã hứa bảo vệ từ lâu, trật tự toàn cầu đã bắt đầu đảo ngược xung quanh thực tế này. Cái giá phải trả của chiến tranh sẽ dần dần thay đổi từ những câu nói trong báo cáo chiến lược đến những con số trên hóa đơn của mọi người.

Sau đây là nội dung gốc:

Vào thứ Bảy, Robert Kagan đã đăng một bài báo trên tờ The Atlantic với tựa đề "Chiếu tướng trong ván cờ của Iran."

Đúng vậy, người đồng sáng lập Dự án Thế kỷ Mỹ Mới, chồng của Victoria Newland, anh trai của Frederick Kagan, và là "Nữ hoàng triết gia" của mọi cuộc chiến ở Hoa Kỳ trong ba mươi năm qua

Trong bài báo, ông viết rằng Hoa Kỳ đã phải chịu "một thất bại hoàn toàn trong cuộc xung đột, một thất bại quyết liệt đến mức tổn thất chiến lược không thể bù đắp hay bỏ qua được."

Đây không phải là một nhà phê bình bình thường, mà là một người đã cung cấp từ lâu lập luận chiến lược cho những người theo đường lối cứng rắn như Dick Cheney; đây không phải là một phương tiện truyền thông thông thường mà là một tạp chí có thể coi hầu hết mọi sự can thiệp của quân đội Hoa Kỳ là "sự cần thiết chiến lược".

Nhưng bây giờ, họ đang nói với độc giả bằng một ngôn ngữ mà trước đây họ có thể đã tố cáo là "chủ nghĩa thất bại" hoặc thậm chí là "không yêu nước": Hoa Kỳ vừa thua cuộc. Cái bị mất không phải là một trận chiến hay một hoạt động quân sự mà là vị trí của nó trong trật tự toàn cầu.

Nếu ngay cả Ronald McDonald cũng bắt đầu nói rằng bánh mì kẹp thịt không ngon thì vấn đề thực sự nghiêm trọng.

Điều đáng để mọi người Mỹ dừng lại và suy nghĩ cẩn thận là: Trong khi Kagan vẫn đang viết bản đánh giá khám nghiệm tử thi về thất bại chiến lược này trên trang ý kiến ​​của tờ The Atlantic Monthly, thì thế giới thực—thế giới được tạo thành từ các trạm xăng, siêu thị, nhà máy lọc dầu và giá cước vận tải—đã bắt đầu gánh chịu hậu quả.

Sri Lanka đã bắt đầu phân phối nhiên liệu thông qua mã QR; Pakistan đã thực hiện tuần làm việc 4 ngày; Ấn Độ chỉ còn 6 đến 10 ngày dự trữ dầu chiến lược; Hàn Quốc đã thực hiện các hạn chế giao thông chẵn-lẻ; Nhật Bản sẽ tung ra khoản dự trữ khẩn cấp thứ hai trong năm nay. Và tại Hoa Kỳ, một quốc gia mà bộ trưởng quốc phòng đã công khai tuyên bố trước camera vào tháng 2 rằng Iran sẽ "đầu hàng hoặc bị tiêu diệt", giá xăng đang tăng và trữ lượng xăng dầu chiến lược đang được đưa vào đợt công bố phối hợp lớn nhất trong lịch sử của Cơ quan Năng lượng Quốc tế.

Đây là thực tế của một "cuộc chiến lựa chọn": cái gọi là sự lựa chọn được thực hiện bởi một nhóm người sẵn sàng đốt cháy đất nước của mình để thao túng thị trường và thỏa mãn cái tôi mong manh của mình.

Hãy xem xét từng bước một.

1. Trump nói với bạn rằng cuộc chiến này sẽ kết thúc sau một ngày cuối tuần

Hãy đặt thời gian lùi lại (thực ra không mất quá nhiều thời gian vì chỉ còn 70 ngày nữa thôi) đến ngày 28 tháng 2 năm 2026.

Đêm đó, chính quyền Trump hợp tác với Israel để phát động "Chiến dịch Epic Fury". Đây là một hoạt động tấn công phối hợp trên không và trên biển. Chỉ trong 72 giờ, lãnh đạo tối cao của Iran bị giết, hải quân Iran bị tiêu diệt, hệ thống công nghiệp quốc phòng của Iran phần lớn bị tê liệt và toàn bộ thế hệ lãnh đạo quân sự của Iran bị thanh trừng.

Trước khi làn khói tan đi, Trump tuyên bố trên Truth Social rằng ông sẽ “theo đuổi hòa bình thông qua sức mạnh”. Pete Hegseth – người mà bây giờ nhất quyết tự gọi mình là “Bộ trưởng Chiến tranh” và dường như không thể cưỡng lại kiểu đóng vai nào đó trong các cuộc họp báo – sau đó bước lên bục Lầu Năm Góc và tuyên bố với sự dũng cảm thường thấy và gần như không có sự phân tích sâu sắc: Iran “không có công nghiệp quốc phòng và không có khả năng bổ sung”.

Nhưng anh ấy đã bỏ sót một chi tiết quan trọng. Những gì Iran muốn làm tiếp theo không cần đến ngành công nghiệp quốc phòng. Tất cả những gì nó cần là một bản đồ.

Vào ngày 4 tháng 3, sáu ngày sau khi Hegseth tuyên bố chiến thắng, Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz. Không phải "bị chặn truy cập", không phải "đường thủy bị hạn chế", nó bị đóng cửa. Theo Iran, "không một lít dầu" nào được phép đi qua nếu không có sự cho phép của Tehran. Bất kỳ tàu nào cố gắng đi qua “có liên quan đến Hoa Kỳ, Israel hoặc các đồng minh của họ” sẽ được coi là “mục tiêu hợp pháp”.

Trong 48 giờ, phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh tăng gấp năm lần. Trong vòng 72 giờ, hệ thống nhận dạng tự động AIS của nhiều tàu chở dầu lớn trên thế giới đã bị tắt. Eo biển này, nơi thường xử lý khoảng 20% ​​lượng vận chuyển dầu bằng đường biển của thế giới và một tỷ lệ đáng kể vận chuyển khí đốt tự nhiên hóa lỏng, đã rơi vào tình trạng gần như im lặng.

Công bằng mà nói, Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân đã không cảnh báo Trump. Theo nhiều báo cáo, trong cuộc họp giao ban trước "Chiến dịch Epic Fury", quân đội đã nhắc nhở rõ ràng rằng biện pháp đối phó rất có thể xảy ra của Iran là đóng cửa eo biển Hormuz.

Phản ứng của Trump vào thời điểm đó là có hiệu lực: Iran sẽ “đầu hàng”; nếu họ không đầu hàng, “chúng ta có thể mở lại eo biển”.

Nhưng thực tế là Mỹ vẫn chưa mở cửa trở lại. Hoa Kỳ không thể mở lại nó.

Câu này là cốt lõi của toàn bộ câu chuyện.

2. Những gì Kagan thực sự thừa nhận, và những gì anh ấy vẫn chưa thể nói

Điều đáng chú ý nhất trong bài viết của Kagan không phải là những gì nó dự đoán mà là những gì nó thừa nhận.

Nếu bạn loại bỏ giọng điệu thông thường trong giới chiến lược và cách đóng gói khoa trương của "The Atlantic Monthly", thì điều còn lại thực sự chỉ là một lời thú nhận. Nói một cách thẳng thắn hơn, ông thừa nhận những điểm sau:

Thứ nhất, đây không phải là Việt Nam, cũng không phải Afghanistan. Theo Kagan, những cuộc chiến đó "không gây thiệt hại lâu dài cho vị thế chung của Mỹ trên thế giới." Nhưng lần này, ông thẳng thắn thừa nhận, bản chất của nó “hoàn toàn khác” và hậu quả của nó “không thể sửa chữa cũng như không thể bỏ qua”.

Thứ hai, Iran sẽ không trao trả eo biển Hormuz. Không phải là “không phải năm nay”, không phải là “trừ khi đàm phán thất bại”, mà không phải là “không”. Như Kagan đã nói, Iran giờ đây “không chỉ có thể yêu cầu thu phí mà còn hạn chế quyền tiếp cận các quốc gia mà họ có quan hệ tốt”.

Nói cách khác, chế độ "tự do hàng hải" đã củng cố trật tự dầu mỏ toàn cầu kể từ Học thuyết Carter - tiền đề cốt lõi mà dựa vào đó Hoa Kỳ biện minh cho sự hiện diện quân sự của mình ở Vịnh Ba Tư trong 40 năm qua - đã kết thúc. Điều nổi lên là một hệ thống cấp phép mới, với quyền cấp phép nằm trong tay Tehran.

Thứ ba, các nước quân chủ vùng Vịnh phải thỏa hiệp với Iran. Kagan viết: "Hoa Kỳ sẽ chứng tỏ mình chẳng khác gì một con hổ giấy, buộc vùng Vịnh và các nước Ả Rập khác phải nhượng bộ Iran."

Dịch sang những từ ngữ trực tiếp hơn: Mọi thành viên của hoàng gia Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đã chứng kiến ​​​​sự bất lực của Hoa Kỳ trong việc bảo vệ các nhà máy lọc dầu và các tuyến đường vận chuyển đều đang gọi điện cho Tehran vào lúc này để thảo luận về các thỏa thuận mới. Nói cách khác, kiến ​​trúc an ninh mà Mỹ dành nửa thế kỷ xây dựng ở vùng Vịnh đang tan rã theo thời gian thực.

Thứ tư, Hải quân Hoa Kỳ không thể mở lại eo biển. Điều này đáng để xem xét kỹ hơn vì đây là lời thừa nhận bùng nổ nhất trong toàn bộ bài viết. Kagan viết: "Nếu Hoa Kỳ, với lực lượng hải quân hùng mạnh của mình, không thể hoặc không muốn mở eo biển, thì bất kỳ liên minh nào với chỉ một phần năng lực của Hoa Kỳ cũng không thể làm được điều đó."

Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius gần như đã nói điều tương tự theo cách thẳng thắn hơn: Trump mong đợi có bao nhiêu tàu khu trục châu Âu sẽ đạt được điều mà ngay cả Hải quân hùng mạnh của Hoa Kỳ cũng không thể làm được?

Câu này gần như có thể được đọc như một cáo phó. Mỹ yêu cầu các đồng minh dọn dẹp mớ hỗn độn cho mình, nhưng các đồng minh lại hỏi: Dọn dẹp cái gì?

Thứ năm, kho vũ khí của Mỹ đã chạm đáy. Kagan viết: “Một vài tuần chiến tranh với một cường quốc hạng hai”—lưu ý rằng thuật ngữ “cường quốc hạng hai” xuất phát từ một người từ lâu đã ủng hộ câu chuyện thay đổi chế độ—“đã làm cạn kiệt kho vũ khí của Hoa Kỳ đến mức nguy hiểm và không có biện pháp khắc phục nhanh chóng.”

Nếu bạn đang ngồi ở Đài Bắc, Seoul hoặc Warsaw đọc đoạn văn này trên The Atlantic ngay bây giờ, bạn sẽ không cảm thấy an toàn hơn, bạn sẽ cảm thấy kém an toàn hơn đáng kể.

Thứ sáu, lòng tin của các đồng minh bị tổn hại, các cam kết an ninh của Mỹ bị làm sai lệch, phán đoán của Trung Quốc và Nga đã được xác minh. Kagan gần như không nói thẳng ra điều đó - anh ấy không thể, ít nhất là không quá rõ ràng trong The Atlantic - nhưng kết luận ẩn sau mỗi lời nói của anh ấy, giống như một cái xác dưới sàn nhà.

Tất nhiên, điều ông ấy thực sự không thể nói là: làm thế nào mà Hoa Kỳ lại đi đến điểm này.

Bởi vì chính ông là một trong những người đã đưa nước Mỹ đến đây. Ông, vợ ông, anh trai ông, người đồng ký tên vào mọi bức thư ngỏ "Dự án cho một thế kỷ Mỹ mới" kể từ năm 1997, mọi nhà nghiên cứu của think tank vẫn tiếp tục miêu tả Iran là kẻ thù không thể thiếu của Hoa Kỳ trong 25 năm qua, đều là một phần của quá trình này.

Không có dấu vết nội tâm nào trong các bài viết của ông. Thậm chí không có một khoảnh khắc thừa nhận rằng có lẽ chính 30 năm chịu áp lực cực độ đã tạo nên kẻ thù mà ngày nay có khả năng biến Hoa Kỳ vào chân tường.

Khói đã lan khắp nơi nhưng người đốt vẫn bối rối không hiểu tại sao trong không khí lại có mùi khét.

Vậy giải pháp mà ông đề xuất là gì?

Bạn sẽ muốn cười trước, nhưng sau đó bạn sẽ không thể cười được.

Câu trả lời là: một cuộc chiến lớn hơn. Cụ thể, ông chủ trương “phát động một cuộc chiến tranh toàn diện trên bộ và trên biển nhằm lật đổ chế độ Iran hiện tại và chiếm đóng Iran”.

Một người vừa viết 4.000 từ giải thích việc Hải quân Hoa Kỳ không thể mở lại tuyến đường thủy rộng 21 dặm chống lại kẻ thù mà ông gọi là "cường quốc hạng hai" đã đi đến kết luận: xâm chiếm và chiếm đóng một đất nước 90 triệu dân nằm ở địa hình đồi núi dễ phòng thủ nhất ở Tây Á.

Kế hoạch dập tắt đám cháy của kẻ đốt phá là đốt một ngọn lửa lớn hơn.

3. Trong khi đó, trên thế giới thực: cuộc khủng hoảng dầu mỏ toàn cầu đang diễn ra ở từng quốc gia

Phân tích chiến lược là một chuyện. Một nhà phân tích chiến lược có thể viết xong một bài báo, đi bộ đến một quán cà phê trong góc phố ở Washington và gọi một tách Frau Blanc mà không cần phải thắc mắc nhiên liệu diesel cho chiếc xe chở sữa đó đến từ đâu.

Nhưng những người khác trên trái đất đang tính toán tài khoản này vào lúc này. Và tài khoản không đẹp.

Tính đến sáng nay, tình hình toàn cầu đã trở nên như thế này:

·Sri Lanka đã bước vào trạng thái phân phối nhiên liệu quốc gia. Mỗi phương tiện được phân bổ hạn ngạch thông qua mã QR, đồng thời các trường học và cao đẳng cũng đã bắt đầu thực hiện các thỏa thuận tiết kiệm năng lượng. Đây không phải là một dự đoán mà là một thực tế đã xảy ra.

·Pakistan đã thực hiện tuần làm việc bốn ngày trong cả khu vực công và tư nhân. Thị trường đóng cửa sớm và việc làm việc từ xa được thúc đẩy trên quy mô lớn nhằm giảm nhu cầu đi lại.

·Dự trữ dầu chiến lược của Ấn Độ chỉ còn khoảng 6 đến 10 ngày nữa. Trong khi tổng lượng tồn kho trên toàn hệ thống ở mức khoảng 60 ngày, lực mua hoảng loạn đang gia tăng nhanh chóng và chính phủ đang tranh giành các nguồn nhập khẩu khẩn cấp. Ngày càng có nhiều dầu thô đến từ Nga và Nga rõ ràng rất sẵn lòng cung cấp lượng dầu đó.

·Hàn Quốc thực hiện các hạn chế giao thông số chẵn và lẻ bắt buộc đối với khu vực công, áp dụng các biện pháp tự nguyện cho các nhóm khác và đưa ra các ưu đãi thông qua trần giá. Đồng thời, Hàn Quốc cũng áp đặt lệnh cấm xuất khẩu naphtha trong 5 tháng.

·Nhật Bản hiện đang triển khai dự trữ chiến lược khẩn cấp quy mô lớn thứ hai trong năm nay. Lần đầu tiên xảy ra vào tháng ba. Hôm nay, Nhật Bản bắt đầu rút bớt lượng dự trữ đệm 230 ngày mà nước này đã tuyên bố trước đó với Cơ quan Năng lượng Quốc tế.

·Vương quốc Anh đã bước vào chế độ sốc giá. Chính phủ đã đưa ra một chương trình hỗ trợ có mục tiêu cho các hộ gia đình sử dụng dầu sưởi, luật thuế bất ngờ được đưa trở lại chương trình nghị sự và việc thực thi chống cắt giá đã được bắt đầu.

·Đức kéo dài thời gian giảm thuế đối với xăng và dầu diesel và bắt đầu áp dụng các khoản trợ cấp nhiên liệu do người sử dụng lao động chịu.

·Pháp đã đưa ra chính sách giảm giá nhiên liệu có mục tiêu và đẩy nhanh việc cấp phiếu năng lượng cho những người lái xe quãng đường cao, công nhân vận tải, ngư dân và ngành nông nghiệp.

·Nam Phi đã cắt giảm thuế nhiên liệu, nhưng tình trạng xếp hàng tại các trạm xăng vẫn tiếp tục.

·Türkiye giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với nhiên liệu.

·Brazil đã bãi bỏ thuế diesel và trợ cấp trực tiếp cho các nhà sản xuất và nhập khẩu.

·Úc giảm một nửa thuế tiêu thụ đặc biệt về nhiên liệu, phát động chiến dịch bảo tồn năng lượng "Every Bit Counts" trên toàn quốc và cung cấp các khoản vay hỗ trợ kinh doanh cho các ngành bị ảnh hưởng bởi cú sốc nhiên liệu.

·Hoa Kỳ đang tham gia vào đợt điều phối dự trữ chiến lược lớn nhất trong lịch sử của Cơ quan Năng lượng Quốc tế, tổng cộng 400 triệu thùng. Trong khi đó, một số bang đã thực hiện cắt giảm thuế khí đốt và chính phủ liên bang đã công khai xem xét việc mở rộng chính sách này trên toàn quốc.

·Trung Quốc, với tư cách là nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới, đã phản ứng theo cách thông thường trong các cuộc khủng hoảng: đầu tiên là dỡ bỏ cây cầu treo. Nguồn dự trữ nội địa quy mô lớn được giữ lại, việc xuất khẩu các sản phẩm dầu đã lọc bị cấm và việc kiểm soát giá cả trong nước được thắt chặt hơn nữa. Trong khi đó, hãy âm thầm mua mọi lô hàng dầu thô giao ngay của Nga và Venezuela giảm giá mà bạn có thể tìm thấy. Bởi vì tất nhiên là có.

Và tất cả những điều này đang diễn ra ngay cả khi Cơ quan Năng lượng Quốc tế đã triển khai các hoạt động phát hành phối hợp ở cấp độ lịch sử.

Xin hãy đọc kỹ phần tiếp theo, vì từ đây trở đi, nó không còn chỉ là một con số trên biểu đồ mà sẽ đi vào cuộc sống hàng ngày của bạn.

Eric Nuttall, một nhà phân tích năng lượng tại Ninepoint Partners, cho biết trong một cuộc phỏng vấn gần đây với Bloomberg rằng, theo trích dẫn mà tôi đã thấy, nhận định cốt lõi của ông là: "Chúng tôi không nói về một vài tháng hay một vài quý. Trong vài tuần tới, bạn sẽ phải giảm nhu cầu nhiều hơn so với thời kỳ COVID-19".

Theo mô tả của ông ấy - không phải sự khái quát hóa của tôi - thì đây có thể là "cuộc khủng hoảng năng lượng lớn nhất trong lịch sử hiện đại". Và chế độ phân phối, đặc biệt là chế độ phân phối theo nhu cầu, loại hình mà Hoa Kỳ hầu như không thấy kể từ năm 1973, có thể "chỉ còn vài tuần nữa" kể từ bây giờ.

Một vài tuần. Không phải tháng, không phải kỳ thi giữa kỳ trừu tượng, mà là tuần.

Bây giờ bạn nên nhìn chiếc xe trước cửa nhà mình dưới một góc nhìn hoàn toàn khác.

4. Tại sao chuyện này không “tự giải quyết”

Tôi muốn dừng ở đây, vì độc giả Mỹ dễ hiểu đây là một sự xáo trộn nhất thời.

Theo bản năng, họ sẽ nghĩ rằng chỉ cần sự kết hợp nào đó xảy ra thì mọi chuyện sẽ kết thúc trong chu kỳ tin tức tiếp theo: Iran “nháy mắt và đầu hàng”; Trump tìm được lối thoát danh dự; Ả Rập Saudi bật vòi dầu; hoặc Hải quân Hoa Kỳ cuối cùng cũng "hành động".

Nhưng điều đó sẽ không xảy ra và đây là lý do.

Iran không có động cơ để làm vậy bỏ eo biển Hormuz.

Không, không hề.

Ngày nay, eo biển này đã trở thành tài sản chiến lược có giá trị nhất trong tay Iran - có giá trị hơn chương trình hạt nhân mà Iran trên danh nghĩa đang có chiến tranh và có giá trị hơn các mạng lưới ủy nhiệm khác nhau từng được sử dụng làm quân bài mặc cả trong quá khứ. Chủ tịch Quốc hội Iran Qalibaf đã công khai tuyên bố rằng "tình hình ở eo biển Hormuz sẽ không trở lại tình trạng trước chiến tranh".

Đây không phải là một trò lừa bịp mà là một tuyên bố về chính sách.

Trong 40 năm qua, Iran được cho là không có đòn bẩy. Giờ đây, nó nắm giữ lá bài quan trọng nhất trong nền kinh tế toàn cầu. Chế độ Iran tiếp theo – và sẽ có một chế độ như vậy, vì các cuộc không kích đã tiêu diệt đủ giới lãnh đạo cũ đến mức khiến một sự thay đổi quyền lực gần như không thể tránh khỏi – cũng sẽ kế thừa và sử dụng lá bài này.

Nghĩ rằng Iran sẽ trao trả dễ dàng là thiếu hiểu biết cơ bản về những gì vừa xảy ra.

Các quốc gia vùng Vịnh không còn có thể công khai đối đầu với Iran nữa. Mạng lưới lọc dầu của Ả Rập Saudi, các cảng của Tiểu vương quốc, các nhà ga LNG của Qatar – những cơ sở này đều nằm trong tầm tấn công của tên lửa, máy bay không người lái và lực lượng ủy nhiệm của Iran. Và các quốc gia này vừa tận mắt chứng kiến ​​rằng Hoa Kỳ đã không bảo vệ được các mục tiêu chiến lược nhất của Israel, không bảo vệ được các căn cứ của mình ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Bahrain, cũng như không thể mở lại eo biển duy trì huyết mạch kinh tế của mình.

Cái gọi là cam kết an toàn đã bị thực tế làm sai lệch.

Riyadh và Abu Dhabi sẽ không đặt cược sự tồn vong của quốc gia mình vào một người bảo lãnh vừa chứng tỏ mình không có khả năng đưa ra bảo lãnh. Họ sẽ tìm kiếm thỏa thuận. Trên thực tế, họ đang tìm kiếm các giao dịch.

Quân đội Hoa Kỳ cũng không thể mở lại eo biển ở mức độ thực tế. Điều này đáng lẽ phải khiến mọi người thất vọng.

Xét về sức mạnh tuyệt đối, Hải quân Mỹ vẫn là lực lượng hải quân hùng mạnh nhất trong lịch sử nhân loại. Nhưng nó vừa tiến hành 38 ngày "các hoạt động chiến đấu lớn" chống lại đối thủ mà chính Kagan gọi là "cường quốc hạng hai" và đã cạn kiệt kho vũ khí của mình xuống "mức thấp nguy hiểm".

Giờ đây, Hải quân Hoa Kỳ đã phát động một chiến dịch ngày càng được diễn đạt hoa mỹ mang tên "Dự án Tự do" nhằm cố gắng hộ tống từng tàu buôn đi qua eo biển Hormuz. Kết quả là chỉ có hai tàu đi qua trong một tuần.

Hai con tàu. Trung bình trước chiến tranh là 130 tàu mỗi ngày.

Mô tả về "Dự án Tự do" hôm thứ Ba, Rubio gọi đây là "bước đầu tiên" trong việc thiết lập một "bong bóng bảo vệ".

Một bong bóng. Từng là một eo biển có thể đi qua được như đường cao tốc, giờ đây Hoa Kỳ đang phải cố gắng bảo vệ một bong bóng.

Quan trọng hơn là sẽ không có lực lượng liên minh nào đến tiếp quản. Boris Pistorius đã nói rất rõ ràng. Cơ quan quốc phòng Anh và Pháp ít trực tiếp hơn nhưng ý nghĩa của họ cũng rõ ràng như nhau. Trump đã yêu cầu Hàn Quốc “tham gia sứ mệnh” trên Truth Social và Hàn Quốc đã lịch sự trả lời rằng họ “sẽ nghiên cứu đề xuất này”. Trong ngôn ngữ ngoại giao, câu này có nghĩa là: Chúng tôi sẽ không tham gia.

Nhật Bản đang bận tiêu thụ nguồn dự trữ chiến lược và không có thời gian đưa hải quân đến eo biển. Ấn Độ mua dầu của Nga. Là quốc gia phụ thuộc nhiều nhất vào giao thông Hormuz, Trung Quốc vắng mặt một cách bất thường – và rõ ràng không có ý định dọn dẹp mớ hỗn độn của Mỹ không phải do Trung Quốc tạo ra và thậm chí có thể nói là mang lại lợi ích cho Trung Quốc.

Hoa Kỳ yêu cầu thế giới giúp đỡ. Thế giới đã xem xét tình hình, tính toán và phát hiện ra một sự thật cực kỳ khó chịu: Lần đầu tiên sau 80 năm, Hoa Kỳ trên thực tế không thể đảm bảo an ninh năng lượng toàn cầu.

Điều này có nghĩa là thế giới đang tự tổ chức lại xung quanh thực tế này. Đây không phải là một chu kỳ tin tức, đây là một sự thay đổi trật tự. Tuy nhiên, đó không phải là kiểu "thay đổi chế độ" mà Trump và Hegseth hình dung ban đầu.

5. Trump và Hegseth: Bản thân sự lừa dối đã là chính sách

Chúng ta phải giải thích chính xác những gì đang bị cáo buộc ở đây, bởi vì nó quan trọng.

Đây không phải là một thảm họa không lường trước được. Nó không phải là thiên nga đen. Hầu như mọi chuyện xảy ra đều đã được dự đoán từ trước: được Bộ Tham mưu Liên quân cảnh báo trong các cuộc họp giao ban trước chiến tranh; được cảnh báo bởi các nhà phân tích ở mọi tổ chức tư vấn lớn không bị Kagan và những người tương tự thống trị; được cảnh báo bởi mọi cựu chiến binh Hoa Kỳ có kinh nghiệm chiến đấu ở vùng Vịnh; và thậm chí cả chính Iran, lặp đi lặp lại trong các tuyên bố công khai của mình trong 20 năm qua.

Kịch bản eo biển Hormuz đã được phát triển tốt đến mức nó thậm chí còn có danh mục Wikipedia riêng. Nhưng dù sao thì chính quyền này đã làm điều đó.

Tại sao? Bởi vì Trump cần một chiến thắng. Bởi vì Hegseth cần phải trông giống một bộ trưởng quốc phòng thực thụ. Bởi vì logic chính trị trong nhiệm kỳ thứ hai của Trump – hỗn loạn trong nước, số phiếu bầu sụt giảm, cơ sở lo lắng – đòi hỏi một cuộc phiêu lưu ở nước ngoài: nó phải có một nhân vật phản diện rõ ràng và lý tưởng nhất là một câu chuyện chiến thắng có thể nhanh chóng được hoàn thành trên truyền hình.

Những năm của Bush gọi loại sự việc này là "một cuộc chiến nhỏ thú vị." Trên bục phát biểu, Hegseth gọi chiến dịch tấn công phủ đầu năm 2025 là “Chiến dịch Búa nửa đêm” là “hoạt động quân sự phức tạp và bí mật nhất trong lịch sử”. Sự thiếu hiểu biết chung về lịch sử này đáng lẽ phải kết thúc nhiệm kỳ của ông ngay tại chỗ.

Nhưng không phải vậy.

Anh ấy vẫn ở đó. Ông vẫn tự gọi mình là "Bộ trưởng Chiến tranh". Tuy nhiên, ông vẫn lên bục phát biểu ở Lầu Năm Góc để tuyên bố rằng lệnh ngừng bắn không bị phá vỡ ngay cả khi tên lửa đang bay; rằng hoạt động này không mang tính xúc phạm ngay cả khi các con tàu đang bốc cháy; rằng Iran đã bị “tiêu diệt” ngay cả khi giá dầu diesel ở Los Angeles lên tới 7,40 USD/gallon.

Người đàn ông này thực chất là một nhân vật truyền hình cáp trong bộ đồ Lầu Năm Góc. Vị trí mà ông nắm giữ đòi hỏi khả năng phán đoán chiến lược và hậu cần khắt khe nhất trong chính phủ Hoa Kỳ. Anh ấy không có.

Hậu quả của sự không phù hợp này hiện đang được gánh chịu trong thời gian thực bởi mọi người bình thường trên hành tinh: những người lái xe đi làm, những người bắt xe buýt đến trường, các chủ doanh nghiệp nhỏ phụ thuộc vào dịch vụ hậu cần và phân phối, những người ăn thực phẩm được trồng bằng phân đạm và những người sống ở các quốc gia dựa vào dầu diesel nhập khẩu để duy trì hoạt động.

Nói cách khác, hầu hết tất cả chúng ta.

Cuộc chiến này là bất hợp pháp. Không có sự cho phép của Quốc hội đối với các hành động thù địch ở mức độ này, không có sự cho phép của Liên Hợp Quốc và không có mối đe dọa đáng tin cậy nào sắp xảy ra. Tất cả những gì họ có là một tổng thống muốn chiến tranh, một bộ trưởng quốc phòng muốn họp báo, và một bộ máy an ninh quốc gia – như Kagan và những người bạn đồng hành của ông đã huấn luyện nó trong ba thập kỷ qua – cuối cùng đã trả lời “có”.

Và những người đồng ý hiện đang viết những bài luận dài 4.000 từ trên tờ The Atlantic để giải thích rằng tất cả những điều đó thật đáng ngạc nhiên.

6. Bạn nên làm gì trong tuần này

Tôi thường không viết những lời khuyên thiết thực. Bản tin này thường không thuộc loại này.

Nhưng Nuttall nói "vài tuần nữa." Sri Lanka, Pakistan và Hàn Quốc không còn chờ đợi nữa. Lượng dự trữ của IEA cũng không phải là vô hạn. Tôi nghĩ bất cứ ai đọc điều này đều xứng đáng được nghe một số lời trực tiếp.

Vì vậy:

·Nếu bạn đang cân nhắc mua một chiếc ô tô điện thì giờ đây phép toán đã thay đổi. Tôi không bảo bạn phải làm gì với số tiền tiết kiệm của mình. Tôi chỉ đang nói rằng cứ thêm một tuần bạn tiếp tục sở hữu một chiếc ô tô chạy xăng, chi phí cận biên đã cao hơn đáng kể so với tháng trước và lợi ích cận biên của điện khí hóa - khả năng bạn vẫn có thể di chuyển khi xếp hàng tại các trạm xăng dài, bình xăng của bạn cạn hoặc nhiên liệu bắt đầu được phân bổ theo khẩu phần - cũng tăng theo.

·Nếu điều kiện sạc của bạn cho phép thì bây giờ là lúc logic tính toán thay đổi.

·Nếu bạn có đủ khả năng dự trữ những thực phẩm cơ bản dựa vào hệ thống phân phối sử dụng nhiều dầu diesel, hãy làm ngay bây giờ. Không phải hoảng loạn mua sắm mà là tích trữ hộ gia đình hợp lý. Cú sốc về nguồn cung phân bón - đừng quên, Vịnh Ba Tư chiếm 30% đến 35% lượng xuất khẩu urê toàn cầu và một phần khá lớn xuất khẩu amoniac - sẽ mất từ ​​6 đến 9 tháng để tác động đến giá ngũ cốc, nhưng nó sẽ tiếp tục. Đậu, gạo, yến mạch, protein đông lạnh. Đây là sự chuẩn bị tiêu chuẩn cho trường hợp khẩn cấp, không phải là dự trữ theo kiểu pháo đài ngày tận thế.

·Nếu công việc của bạn phụ thuộc vào chuỗi cung ứng hàng hóa vật chất, đây là lúc để thảo luận về kế hoạch dự phòng với chủ lao động của bạn trong tuần này. Đặc biệt, chi phí vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không sẽ tiếp tục tăng - Giá nhiên liệu máy bay phản lực ở Bắc Mỹ đã cao hơn 95% so với trước chiến tranh và không có con đường cứu trợ nào trước mắt.

·Nếu bạn là người Mỹ, hãy gọi cho nghị sĩ của bạn và nói về Nghị quyết Quyền lực Chiến tranh. Những gì đang xảy ra ở Vịnh Ba Tư diễn ra mà không có sự cho phép của Quốc hội. Không phải trong quá khứ và không phải bây giờ. Cơ sở pháp lý mà Dự án Tự do dựa vào chỉ là phần còn lại của nhiệm vụ từ Chiến dịch Epic Fury, mà chính Rubio đã nói là đã kết thúc. Khuôn khổ pháp lý củng cố tất cả, nói theo ngôn ngữ kỹ thuật, đã bốc hơi.

·Nếu bạn là phóng viên hoặc nhà phân tích, hãy đọc bài viết của Kagan. Đọc nó hai lần. Hãy chú ý những gì nó thiếu: suy ngẫm về đạo đức, tự kiểm tra bản thân, cái giá phải trả về con người, tên của những người đã chết. Cũng hãy chú ý đến những gì nó trình bày: một sự thừa nhận mang tính chiến lược rằng dự án tân bảo thủ đã kết thúc. Đây là một tài liệu lịch sử cần được đọc như một lời thú tội và một lời cảnh báo.

·Nếu bạn ở bên ngoài Hoa Kỳ, có thể bạn đã giải quyết xong điểm số của mình. Bạn đang phân chia khẩu phần, dự trữ, phòng ngừa rủi ro. Bạn không cần lời khuyên của tôi. Có lẽ bạn chỉ cần biết rằng vẫn có một số người Mỹ đang chú ý. Không có đủ chúng, nhưng chúng vẫn ở đó.

7. Mùi khói

Tôi muốn kết thúc bằng một câu đọng lại trong đầu sau khi đọc bài viết của Kagan, vì tôi nghĩ nó tóm tắt lại toàn bộ sự việc.

Kẻ đốt phá ngửi thấy mùi khói.

Trong 30 năm, một nhóm người cụ thể ở Washington—Kagan, Newland, Frederick Kagan, những người ký tên trong mọi bức thư ngỏ về "Dự án cho một thế kỷ Mỹ mới" và mọi nhà nghiên cứu của think tank với tên gọi "Hoa Kỳ," "quốc phòng" hoặc "an ninh" trong tên của họ — đã liên tục lập luận rằng Hoa Kỳ phải duy trì sự thống trị quân sự ở Trung Đông.

Họ nói rằng sự thay đổi chế độ ở Iraq sẽ đưa toàn bộ khu vực tiến tới dân chủ.

Họ cho rằng áp lực tối đa lên Iran sẽ lật đổ chế độ này hoặc khiến chế độ này không thể gây tổn hại.

Họ nói rằng Hoa Kỳ có thể cung cấp an ninh cho các chế độ quân chủ vùng Vịnh một cách vô thời hạn.

Họ cho rằng vũ khí của Mỹ, trí thông minh của Mỹ, sức mạnh hải quân của Mỹ và quyết tâm của Mỹ là đủ để giữ cho hệ thống năng lượng toàn cầu vận hành ổn định mãi mãi theo các điều kiện do Washington đặt ra.

Giờ đây, tất cả những mệnh đề này đã bị thực tế chứng minh là sai lệch và nó đang diễn ra trong thời gian thực.

Chỉ trong 70 ngày, một trận chiến được hình dung là chiến thắng cuối cùng của dự án lại trở thành cáo phó của nó. Và kiến ​​trúc sư trung tâm của thế giới quan thảm khốc đó, theo nhiều nghĩa, hiện đang ngồi trên các trang của tờ The Atlantic và viết gần như theo nghĩa đen: Chúng ta đã thua.

Nhưng anh vẫn không thể nói: Chính chúng ta đã gây ra tất cả những chuyện này.

Ông ấy vẫn không thể nhắc đến những người thiệt mạng - 165 nữ sinh thiệt mạng trong một cuộc không kích, hàng nghìn thường dân Iran bị bắt trong các vụ đánh bom, các công nhân trên tàu chở dầu bị cháy, nhân viên cảng Bahrain, hành khách trên xe buýt Tel Aviv, binh lính từ hàng chục quốc gia.

Chúng không xuất hiện trong bài viết của anh ấy.

Đối với ông, đây là một bài toán cờ vua mang tính chiến lược, nhưng quân cờ lại là con người.

Nhưng bản thân các vấn đề chiến lược cũng là vấn đề đạo đức. Hai điều này không tách biệt.

Một cuộc chiến do những kẻ nói dối bắt đầu, do những kẻ nói dối rao bán, bị những kẻ nói dối thực hiện và cuối cùng bị thua bởi những kẻ nói dối, trước tiên là một thảm họa đạo đức trước khi nó trở thành một thảm họa chiến lược. Và những thảm họa chiến lược phát sinh trực tiếp từ những thảm họa đạo đức: chính việc thiếu khả năng suy nghĩ rõ ràng đã tạo ra sự dối trá; đó cũng chính là khiếm khuyết gây ra sai lầm trong chiến đấu. Sự kiêu ngạo khi phớt lờ những lời cảnh báo về eo biển Hormuz cũng giống như sự kiêu ngạo khi phớt lờ những lời cảnh báo về cái giá phải trả của mạng sống con người.

Trong sáu tháng tới, Trump sẽ tiếp tục cố gắng biến thất bại thành chiến thắng. Hegseth sẽ tiếp tục tổ chức các cuộc họp báo, và trong những cuộc họp đó, từ “hủy diệt” sẽ xuất hiện thường xuyên hơn nhiều so với “sự thật”. Mạng cáp sẽ dao động qua lại giữa việc tạo ra sự phẫn nộ và tạo ra sự lạc quan. Dự trữ chiến lược sẽ tiếp tục cạn kiệt. Dòng người xếp hàng tại các trạm xăng sẽ ngày càng dài hơn. Giá cước vận chuyển sẽ tiếp tục tăng. Giá phân bón cuối cùng sẽ được chuyển sang giá bánh mì.

Ở một nơi nào đó ở Washington, Bob Kagan có thể đang cầm ly rượu vang, lần đầu tiên trong đời cảm thấy điều gì đó gần như sợ hãi.

Not for the schoolgirls, not for the truck drivers in Karachi, not for the families in Sri Lanka who receive QR code rations, but for that project. For the edifice he had helped build for 30 years—and now it was crumbling along its own foundations in front of him.

The arsonist smelled smoke. And he finally, just started to realize that the house was his.

Americans now have to live with the consequences. And these consequences will be extremely painful in the months to come, and possibly even for years.

So, everyone, prepare your reserves.

[Original link]